Dossiers

Een permanente gelote burgerraad in Amersfoort

In 2020 besluiten zes inwoners van Amersfoort dat het hoog tijd is voor een versterking en verbreding van de lokale democratie. In de democratie zoals we dit tot op heden kennen neemt een gekozen gemeenteraad besluiten. In de democratie van de toekomst staat er naast de gekozen gemeenteraad ook een gelote burgerraad. Samen geven zij vorm aan een sterke lokale democratie.

In deze tijdlijn kun je zien hoe het initiatief zich ontwikkelt.

Eerder – van 2015 tot 2017 – heeft Grondwerk een eerste experiment met een permanente gelote burgerraad opgezet en uitgevoerd in Peel en Maas: de Sociale Raad, een gelote burgerraad gericht op het sociaal domein. De Volkskrant maakte als een van de eerste landelijke kranten een verslag van het toen nog nieuwe experiment.

Sociale Coöperaties

Samen met de Sociale Alliantie heeft Grondwerk het concept ontwikkeld van Sociale Coöperaties: organisaties van burgers met lage inkomens gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid. Deelnemers kunnen sámen doelen bereiken die voor ieder apart onbereikbaar zijn. Met een aantal initiatieven in Nederland zijn we op zoek gegaan naar antwoorden op een aantal fundamentele vraagstukken rondom burgerinitiatieven in het sociaal domein, over geld, rechtsvormen en hoe moed te houden als alles tegen lijkt te zitten.

Sociale coöperaties kenmerken zich door hun diversiteit, van verschijningsvorm tot thematiek. Ondanks die diversiteit, of misschien wel juist vanwege die diversiteit, schijnen ze samen licht op een nieuwe manier van samen leven, samen wonen en samen werken. Samen met een aantal sociale coöperaties hebben we een tentoonstelling en werkboek gemaakt onder de titel:

Peer-m uit de armoede

Door hun aard zitten sociale coöperaties beklemd tussen twee totaal verschillende rechtssystemen: het publiekrecht en het privaatrecht. Dat zorgt voor veel dilemma’s. Dilemma’s waar ook partners van Sociale Coöperaties, zoals de gemeente of andere instanties waar ze mee samenwerken, de gevolgen van ondervinden. In opdracht van Binnenlandse Zaken heeft Grondwerk onderzocht of en hoe burgerinitiatieven succesvol kunnen bewegen in dat gebied tussen het publieke en het private domein. Zo heeft Grondwerk een nieuw juridisch instrument ontwikkeld: het Bijzonder Statuut.

Bijzonder Statuut

Een instrument dat tot stand is gekomen in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en in nauwe samenwerking met Sociale Coöperatie De Vrije Uitloop en de gemeente Breda. In dit gesprek kijken de initiatiefnemers van De Vrije Uitloop en de wethouder van Breda terug op de totstandkoming van hun Bijzonder Statuut.

Volwassenen geven vorm en inhoud aan sociaal-juridische vraagstukken maar kinderen ondervinden er vaak dagelijks de gevolgen van. Ruim 10 jaar geleden is Grondwerk een initiatief gestart met het opzetten van kinderwijkraden in wijken waar kinderen opgroeien in schaarste.

Kinderwijkraden

Met ondersteuning van KANSfonds, het ministerie van Sociale Zaken en daarna de Provincie Limburg hebben we verschillende kinderwijkraden door het hele land opgezet. We hebben daar een methode uit ontwikkeld die we op de website vrij beschikbaar hebben gesteld.